رفتن به بالا
  • شنبه - ۱۶ اسد ۱۳۹۵ - ۱۳:۰۶
  • کد خبر : ۱۸۵۹
  • چاپ خبر : بررسی جرم اختطاف در قانون جزای افغانستان و ایران
علی شجاعی:

بررسی جرم اختطاف در قانون جزای افغانستان و ایران

مقدمه خداوند در قرآنکریم، انسان را بسیار تکریم کرده است و در آیه ۷۰ سوره اسراء می فرماید : «ولقد […]

مقدمه

خداوند در قرآنکریم، انسان را بسیار تکریم کرده است و در آیه ۷۰ سوره اسراء می فرماید : «ولقد کرّمنا بنی آدم و حملناهم فی البرّ والبحر و رزقناهم من الطیبات و فضّلناهم علی کثیر ممن خلقنا تفضیلا» «ما فرزندان آدم را بسیار گرامی داشتیم و آنها را به مَرکب دریا و خشکی سوار کردیم و از هر غذای پاکیزه روزی دادیم و ایشان را بر بسیاری از مخلوقات خود برتری و فضیلت بخشیدیم.» آزادی انسان در روایات ائمه معصومین علیهم السلام جزء خلقت و سرشت انسان دانسته شده است که انسان بدون آن معنا ندارد.
اختطاف یک عمل ناپسند و غیر انسانی است که امروزه انسانها علیه یکدیگر چنین عملی را انجام میدهند و بیشتر این اعمال در کشورهای رواج بیشتر پیدا میکند که از نگاه امنیت در رده پایین قرار داشته باشد و دست فقر نیز میتواند به عنوان یک عنصر نقش عمده را در این مورد بازی کند که اکثری از رباینده گان انسان ها در افغانستان بعد از اختطاف کردن یک شخص و یا یک طفل با خانواده های آنها در تماس شده و در خواست پول میکنند. که چنین اختطاف کننده گان از دو حالت خارج بوده نمیتواند: یکی وجود نا امنی در کشور که وجود نا امنی در کشور فراهم کننده زمینه ی خوبتر و امنیت بیشتر را برای آنان تامین میکند و دوم اینکه گاها انسانها مجبور میشوند که دست به عمل مجرمانه و متقلبانه بزنند که این مورد را میتوان از فقر و تهی دستی و تنگ دستی آنان دانست. به خاطریکه طی حدود یک دهه میشود که در کشور افغانستان عمل اختطاف زیاده شده و جدیدا نیز در بعضی از مناطق اختطاف و گروگان گیری آغاز شده است که علت این را میتوان از نا امنی در کشور دانست. من هم به همین علت کار تحقیقی خود را در همین رابطه تحت عنوان (بررسی جرم اختطاف در قانون جزای افغانستان و ایران) و تقریبا به صورت مقایسوی تحقیق نمودم.

بررسی جرم اختطاف در قانون جزای افغانستان و ایران
جرم اختطاف (آدم ربایی) و مخفی کردن دیگری دو مصداق از جرایم علیه اشخاص است که علاوه بر سلب آزادی و صدمات بدنی که ممکن است به مجنی علیه وارد شود، بیشتر شخصیت معنوی قربانی جرم، مورد تعرض قرار می گیرد. این جرم که به صورت خاص، یک ماده و به صورت عام، چند ماده از قانون مجازات اسلامی ایران و هشت ماده به صورت خاص و چند ماده دیگر به صورت عام در قانون جزای افغانستان وجود داشته، را به خود اختصاص داده است.
تعریف لغوی اختطاف:
در فرهنگ لغت عربی- فارسی المعانی، اختطاف به معنای عمل ربودن ( زن و بچه و غیره ) ربایش آمده است.۱ اما در سایت پارسی ویکی، اختطاف از خطف گرفته شده و به معنای ربودن۲ و در سایت دیک آبادیس ایران، اختطاف به معنای ربودن، ربودن به سرعت، برکندن و کشیدن و بردن آمده است۳ و در فرهنگ فارسی معین ربودن همچو برق و خیره کردن چشم آمده است.۴ آدم ربایی، معادل واژه های (kidnapping، abduction) در زبان انگلیسی و واژه (enlevement) در زبان فرانسه و واژه (اختطاف) در زبان عربی می باشد که در برخی موارد، برای مطلق آدم ربایی و در برخی موارد، برای ربودن دختر به منظور عمل نامشروع به کار می رود.
تعریف اصطلاحی اختطاف:
انتقال یک یا چند شخص از مکانی به مکان دیگر برخلاف اراده آنان، که ممکن است از راه خدعه یا فریفتن یا با زور انجام گیرد. انتقال یک شخص بدون رضایت او از محلی به محل دیگر به وسیله زور، تهدید یا فریفتن. آدم ربایی به معنای سلب آزادی تن است؛ بنابراین ابتدا باید معنای آزادی تن را دانست. آزادی تن چنین تعریف شده است: «آزادی بدنی هر فرد بطوری که بتواند از هر نقطه کشور به نقطه دیگر آن، مسافرت نموده یا نقل مکان دهد یا از کشور خود خارج شده و به آن مراجعت نماید و از توقیف بدون جهت محفوظ و مصون باشد. نتیجه این آزادی، لغو بردگی و شبه بردگی، لغو بیگاری، منع توقیف و حبس بدون مجوز اشخاص است.» (جعفری) بنابراین آدم ربایی به معنای سلب آزادی تن دیگری بدون رضایت او و با قصد نامشروع، از راه جابجائی از محلی به محل دیگر می باشد. مخفی کردن هم، سلب آزادی تن دیگری بدون رضایت او و به قصد نامشروع از طریق پنهان کردن افراد در محلی می باشد.
تعریف جرم اختطاف در(قانون مبارزه علیه اختطاف و قاچاق انسان) افغانستان:
قانون مبارزه علیه اختطاف در مادۀ سوم خود برای رفع هرگونه ابهام، اصطلاحات مهم از قبیل اختطاف، قاچاق انسان، بهره برداری، اختطاف کننده و قاچاقبر انسان و مجنی علیه را تعریف نموده است.
کلمۀ “اختطاف” را چنین تعریف نموده است: “اختطاف: ربودن شخص با استفاده از تهدید یا استعمال قوه (زور) یا انواع دیگر ارعاب یا کاربرد حیله و فریب یا با استفاده از ناتوانی جسمی یا روانی یا تبدیل نمودن طفل نوزاد با طفل نوزاد دیگر یا دور نمودن طفل از والدین یا سرپرست قانونی وی و یا رها نمودن طفل در محل غیرمسکون است اعم از اینکه چنین اعمال به مقصد بهره برداری باشد یا رسانیدن ضرر.”
واژگان کلیدی: آدم ربایی، مخفی کردن دیگری، سرقت، توقیف غیر قانونی، آزادی شخصی، سلب آزادی تن دیگری، ربودن طفل.

پیشینه تاریخی اختطاف (آدم روبایی)
اختطاف (آدم ربایی) یا گروگانگیری نخستین بار در رم باستان و بخش هایی از انگلستان در سال ۱۷۴۸ دیده شده است. این کار غیرانسانی در بیشتر موارد به دلیل دریافت پول بدون زحمت و کار کردن انجام می پذیرد و عموما با انگیزه های شخصی انجام می گیرد، اما در مواردی نیز به صورت برنامه های فرقه ای و حزبی و حتی حکومتی و مذهبی است. در دهه۱۸۷۰ بیشترین علت آدم ربایی یا گروگانگیری جنگ بوده و در دهه۱۹۷۰ به بعد، بیشتر به دلیل انگیزه های تروریستی و جنایی این کار انجام شده است.
همانطور که از اسم آن پیداست ، آدم ربایی از ربودن است و در تعریف آن گفته شده : به انتقال یک شخص بدون رضایت او از محلی به محل دیگر بوسیله زور ، تهدید یا فریفتن آدم ربایی گفته می شود و تاریخچه آن به قانون «حمورابی» اولین قانون مدونی که وجود دارد بر می گردد.۵
نحوه تشکیل ( قانون مبارزه علیه اختطاف و قاچاق انسان) در افغانستان
در رسانه اخبار و گزارش های زیادی در باره اختطاف افراد و گاهی هم در باره محاکمه و محکومیت مرتکب آن منتشر می گردد. از جمله این خبر: “مسؤلین محکمه ابتدایی شهری هرات روز سه شنبه ۲۴ قوس ۱۳۸۸ چهار تن را به اتهام [جرم] اختطاف به ۲۰ سال حبس محکوم نمودند. این افراد مطابق به فقره یک ماده شش با درنظر داشت فقر یک ماده هفت قانون مبارزه علیه اختطاف و فقره ۱۱۹ قانون جزا هر کدام به ۲۰ سال حبس محکوم شدند. … در سال جاری میلادی حد اقل ۲۰ تن از اختطاف کننده گان در محکمه های شهری هرات محکوم به مجازات شدند که این امر با استقبال مردم مواجه گردیده است.” اینگونه اخبار مرا واداشت که نگاهی گذرا به “قانون مبارزه علیه اختطاف و قاچاق انسان” بیفگنم و به اختصار تحلیلی از مفاد آن ارائه نمایم.
در سال های اخیر به دلیل جنگ و درگیری در کشور و فقر و نا امنی ناشی از آن، اختطاف انسان بخصوص زنان و کودکان به انگیزه های سیاسی، مالی و اجتماعی در داخل کشور و قاچاق انسان به خارج از کشور به انگیزه های مذکور گسترش یافته است. جهت مبارزه با این پدیده زیابنار اجتماعی، “قانون مبارزه علیه اختطاف و قاچاق انسان” در تاریخ ۲۵ سرطان ۱۳۸۷ تصویب و در جریده رسمی شماره ۹۵۲ نشر گردید. در این قانون دو موضوع “اختطاف” و “قاچاق” انسان جرم تلقی گردیده و برای هر کدام مجازات تعیین شده است. باوجود اینکه در گذشته در قانون جزا که چند دهه قبل تدوین شده، ماده ۳۵۶ و مواد ۴۱۸ الی ۴۲۴ قانون جزا در رابطه به جرم اختطاف مجازاتی مقرر شده بود، اما نظر به گسترش جرایم سازمان یافته اختطاف و قاچاق انسان مجازات شدیدتری پیش بینی گردیده است.
“قانون مبارزه علیه اختطاف و قاچاق انسان” که در ۴ فصل و ۲۳ ماده تدوین شده، علاوه بر بیان اهداف قانون و تعریف اصطلاحات ضروری، به تأسیس کمیسیون عالی مبارزه با اختطاف و قاچاق انسان پرداخته و مجازات مرتکبین این جرایم را نیز تعیین نموده است. با انفاذ این قانون، مطابق ماده ۲۳ آن، تمامی احکام و مواد مغایر با این قانون از جمله مادۀ ۳۵۶ و مواد (۴۱۸ الی۴۲۴) قـانون جزا (جریدۀ رسمی شماره ۳۴۷)، فرمان تقنینی شماره (۴۷) مؤرخ ۱۳/۴/۱۳۸۳ رئیس دولت انتقالی اسلامی افغانستان در مــورد تشدید مبارزه علیه جرایم اختطاف و قاچاق اطـفال، لغو شده است.
این قانون با اهداف ذیل تدوین شده است:
۱٫جلوگیری از ارتکاب جرایم اختطاف و قاچاق انسان.
۲٫حمایت از متضررین این جرایم (بخصوص زنان واطفال).
۳٫ایجاد هماهنگی و همکاری متقابل بین المللی در امر مبارزه علیه اختطاف و قاچاق انسان.
۴٫رعایت مفاد پروتوکول های ملل متحد راجع به جرایم قاچاق انسان.
۵٫مجازات مرتکبین این جرایم.
ایجاد کمیسیون عالی مبارزه علیه جرایم اختطاف و قاچاق انسان:
در ماده چهارم قانون جهت مبارزه علیه جرایم اختطاف و قاچاق انسان و تأمین همآهنگی میان مراجع ذیربط، کمیسیون عالی مبارزه علیه این جرایم تحت ریاست وزیر عدلیه با اشتراک نمایندگان وزارت ها و ادارات دولتی مربوطه ایجاد می گردد. این کمیسیون وظایف بسیار خطیر و مهمی را به قرار ذیل به عهده دارد:
۱- مطالعه و ارزیابی عوامل ارتکاب جرایم اختطاف و قاچاق انسان در سطح کشور.
۲- طرح و تطبیـق پــروگرام از جمله تبلیغات و آگاهی عامه جهت جلوگیری از ارتکاب این جــــرایـم،
۳- تأمین هماهنگی فعالیت های ادارات و مراجع ذیربط در امر مبارزه علیه جرایم اختطاف و قاچاق انسان.
۴- جمع آوری ارقام جرایم اختطاف و قاچاق انسان و نشر آن.
۵- ارائۀ پیشنهاد مبنی بر تعدیل احکام قوانین مربوطه.
۶- ترتیب گزارش سالا نۀ جرایم اختطاف و قاچاق انسان و ارایۀ آن به حکومت.
متأسفانه تا هنوز که بیش از یک سال از انتشار قانون در جریده رسمی وزارت عدلیه می گذرد، وزارت عدلیه کمیسیون مزبور را ایجاد نکرده است.
مجازات جرایم اختطاف در قانون مبارزه علیه جرایم اختطاف و قاچاق انسان:
در ماده ۶ این قانون مصادیق جرم اختطاف و نیز مجازات هر یک از مصادیق آن تعیین گردیده است:
اختطاف همراه با تهدید یا استعمال قوه یا انواع دیگر ارعاب و یا با استفاده از مواد مسموم کننده.
مجازات: حبس طویل تا دوازده سال کمتر نباشد.
شخصی کـه دیگری را با حیــله و فـریب اختطاف نماید،
مجازات: حبس طـویلی که از هشت سال کمـــتر نباشد.
اختطاف شخصی با استفاده از ناتوانی جسمی یا روانی وی،
مجازات: حبس طویلی که از ده سال کمتر نباشد.
شخصی که دیگری را با استفاده از طرق و وسایل مندرج فقره های (۱، ۲ و ۳) ماده ۶ اختطاف نموده و در بدل رهائی وی مال یا منفعت را مطالبه یا اخذ نماید
مجازات: حداکثر حبس طویل.
شخصی که طفل را به محل غیر مسکون رها نماید
مجازات: حبس متوسط.
تبدیل طفل نوزاد با طفل نوزاد دیگر به هر نحوی که باشد
مجازات: حبس طویلی که از هشت سال کمتر نباشد.
شخصی که طفل را از نزد اشخاصی که بالای او سلطۀ قانونی دارند، دور سازد یا او را پنهان نماید یا او را کذباً به غیر از مادرش نسبت بدهد،
مجازات: حسب احـوال حبس طویلی که از هشت سال کمتر نباشد.
حالات مشددهْ جرم اختطاف
در ماده ۷ قانون اختطاف حالات مشددۀ این جرم و مجازات خاص آن به قرار ذیل تعیین گردیده است:
هرگاه مجنی علیه طفل یا زن باشد یا جرم توسط مستخدم مجنی علیه یا شخصی که مجنی علیه تحت تسلط یا نگهبانی ویا تربیت وی قرار داشته، ارتکاب گردد،
مجازات: حداکثر جزای پیش بینی شده، مندرج این قانون.
هرگاه مجنی علیه از طریق گماشتن به فعالیت های جنسی و تهیۀ تصاویر و فلم های منافی اخلاق ( پورنوگرافی)،
مورد بهره برداری قرار گیرد،
مجازات: جزای حبس دوام
سوء استفاده از مجنی علیه از طریق گماشتن به جنگ مسلحانه یا کار اجباری، آزمایشات طبی وسایر فعالیت های غیر قانونی
مجازات: حد اکثرحبس طویل
هرگاه در حالات مندرج فقره های(۱، ۲و۳) این ماده با مجنی علیه زنا یا لواط صورت گرفته باشد،
مجازات: مـجازات جـرم زنا یا لـواط، علاوه بر جزای پیشبینی شدۀ جرم اختطاف.
در فقره ۵ ماده ۷ آمده است:
در حالات مندرج فقره های (۱، ۲، ۳ و۴) این ماده حکم مادۀ (۱۴۵) وسایر احوا ل مخففه قضائی مندرج قانون جزا رعایت نمی گردد. ۶
جرم اختطاف (آدم ربایی) در قانون جزای افغانستان:
در قانون جزای افغانستان در فصل هفتم از موضوع اختطاف شروع شده که هشت ماده یعنی از ماده ۴۱۷ شروع و در ماده ۴۲۵ در مورد اختطاف میباشد. گرچه قانونگذار افغانستان، در قانون جزا تعریفی از اختطاف ارائه نداده است اما از ماهیت ماده های که درباره اختطاف میباشد مفهوم را به صورت کامل رسانده است.
هرگاه شخصی طفلی را که سن هفت سالگی را تکمیل نکرده باشد یا اشخاص دیگری را که به حفاظت خود قادر نباشند خود یا توسط شخص دیگری اختطاف و یا به محل غیر مسکونی رها کند، به حبس متوسط محکوم میگردد. که حبس متوسط باید از سه سال بیشتر نباشد (ماده ۴۱۸ قانون جزای افغانستان).
در این ماده قانونگذار در مورد اختطاف طفلی سخن گفته که هنوز سن هفت سال را تکمیل نکرده است و نیز از حفاظت سخن گفته که متی اگر اختطاف هم نکند در محل غیر مسکونی آنرا رها کند به حبس متوسط که بیشتر از سه سال نباشد محکوم میگردد.
در ماده ۴۱۹ چنین بیان داشته است که: هرگاه در اثر جرم مندرج ماده ۴۱۸ این قانون عضوی از اعضای طفل یا شخص تلف یا معیوب گردد مرتکب به جزای جرح عمدی و اگر منجر به مرگ شود به جزای پیش بینی شده قتل عمد محکوم میگردد. در ماده ۴۱۸ قانونگذار فقط سخن از طفل که هنوز سن هفت سال را کامل نکرده بود سخن گفته و در این ماده کلمه شخص نیز اضافه شده که شخص بیانگر آن است که هدف قانونگذار کسی است که بالاتر از سن هفت سال میباشد، و اگر توسط عمل اختطاف کننده جراحت بردارد به جزای جرح عمدی و اگر عمل او منجر به مرگ گردد به جزای قتل عمد محکوم میگردد.
قانونگذار افغانستان، در ماده ۴۲۰ قانون جزا فرق میان اختطاف کننده دختر و پسر را در نظر گرفته که برای اختطاف کننده، اگر پسر را اختطاف کرده باشد یا اختطاف کند مجازات کمتر نسبت به اختطاف کننده دختر در نظر گرفته است که متن ماده ۴۲۰ این قانون طی دو بند ارائه شده که:
۱- هرگاه شخصی طفلی را که سن هجده سالگی را تکمیل نکرده باشد، شخصا یا توسط شخص دیگری بدون حیله و اکراه اختطاف کند به حبس طویل که از هفت سال بیشتر نباشد محکوم میگردد.
۲- اگر طفل اختطاف شده دختر باشد مرتکب به حبس طویلی که از ده سال بیشتر نباشد محکوم میگردد.
و شاید قانون گذار فرق این دو بند را به این دلیل در نظر گرفته باشد که نسبت به اختطاف دختر آبروی خانواده او متلاشی شده و به خود دختر هم ضربه ی از نوع مارکهای منفی در اجتماع زده شود که مسئله هتک حرمت در این مورد نسبت به پسر در میان است.
در ماده ۴۲۲ قانون جزای افغانستان چنین بیان شده است که: هرگاه شخص مردی را که سن هجده سالگی را تکمیل کرده باشد خود یا توسط شخص دیگر اختطاف نماید به حبس متوسط سه الی پنج سال محکوم میگردد. تا حال از بیان ماده های فوق چنین معلوم شده است که هر قدر که سن اختطاف شونده بالا برود البته از پسران و مردان مجازات اختطاف کننده گان کمتر شده میرود و هر قدر که سن اختطاف شونده گان پایین شده برود مجازات اختطاف کننده گان زیاد شده میرود.
هرگا زنی را که سن ۱۸ سالگی را تکمیل کرده شخصا یا توسط شخص دیگری اختطاف نماید به حبس طویل محکوم میگردد. اگر اختطاف شده زن شوهردار باشد یا با زن اختطاف شده فعل نا مشروع اجرا گردد مرتکب به حبس جزای پیش بینی شده محکوم میگردد (ماده ۴۲۴ ق ج افغانستان). اما در ماده ۴۲۵ این قانون نیز در مورد دختری سخن گفته شده که سن هجده سالگی را تکمیل کرده و با رضایت خود با شخص دیگر رفته و ازدواج کند عملش اختطاف پنداشته نمیشود. که متن این ماده عبارت است از: هرگاه شخص زنی را که سن هجده سالگی را تکمیل کرده باشد به منطور ازدواج از محل اقامت اولیایش با خود ببرد در صورتی که به رضا و رغبت قانونا با وی عقد ازدواج نماید این عمل اختطاف شمرده نمیشود. ۷
قانونگذار در مورد دختر و پسری که هنوز سن هجده را تکمیل نکرده مجازات برای اختطاف کننده را تفاوت قایل شده نسبت بین این دو اما در مورد مردی که سن هجده را تکمیل کرده و یا بالای آن قرار داشته اختطاف شده باشد اختطاف کننده را به حبس متوسط از سه سال الی پنج سال محکوم نموده است و در مورد زنی که بالای هجده قرار داشته باشد به اضافه اختطاف عمل نا مشروعی را نیز با او انجام داده باشد در صورتیکه زن شوهر دار باشد به حد اکثر جزای پیش بینی شده مجازات میشود. اما این حد اکثر مجازات پیش بینی شده را تعیین نکرده است. گرچا اختطاف کننده در این مورد مرتکب جرایم متعددی گردیده است که یکی عمل اختطاف و دیگری انجام عمل نا مشروع نسبت به زن شوهردار. که خودش تعدد جرمی است. اما در ماده اخیر که در مورد اختطاف تهیه شده حرفی گفته شده که اگر دختر بالغه ی باکره را کسی با خود برده و دختر با رضایت خود با او ازدواج کند این عمل اختطاف شمرده نمیشود و از جمله اختطاف محسوب نمیشود.
آدم ربایی در قانون مجازات اسلامی ایران:
در قانون مجازات اسلامی ایران، قانونگذار هیچ تمایزی میان گروگانگیری و آدم ربایی قایل نشده است.
آدم ربایی از جمله جرایمی محسوب می شود که از گذشته وجود داشته و امروز نیز با انگیزه های مختلف و دلایل متفاوت صورت می گیرد شاید بتوان گفت بعد از جرم قتل عمدی ، مهمترین جرم علیه اشخاص جرم آدم ربایی است . تحت شرایطی آدم ربایی می تواند بعنوان یک بزه بین المللی و به عنوان یک جرم سیاسی مورد بررسی قرار گیرد. جرم آدم ربایی و گروگانگیری دو مصداق از جرایم علیه اشخاص هستند که یکی از مواهب خدادادی انسانها یعنی آزادی تن را مورد تعرض قرار داده و موجبات سلب آزادی تن را فراهم می آورند این جرایم علاوه بر اینکه آزادی تن اشخاص را سلب می کنند ، در اغلب اوقات صدمات بدنی (ضرب و جرح و قتل) و صدمات حیثیتی (ریختن آبرو، شرف و هتک ناموس) بر پیکر افراد وارد می کنند که غیر قابل جبران می باشند و غالباً با نوعی عنف و تهدید و اجبار یا حیله و نیرنگ با انگیزه های سوء همراه هستند در جوامع امروزی این چنین جرایمی تحت عنوان ترورسیم مطرح و مورد پی گیری واقع می شوند با این که قانوّن گذار نظام جمهوری اسلامی ایران همچون دیگر نظامهای موجود برای مهار و کنترل جرم آدم ربایی مجازاتهای سنگین و حتی در موارد خاص مجازات اعدام در نظر گرفته است ولی با این همه واقعیت این است که جرم آدم ربایی همچون جرایم دیگر در کشور ما در حال افزایش است .
طبق ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی در جرم آدم ربایی ساده مجازات آن حبس از ۵ الی ۱۵ سال و در صورتیکه سن مجنی علیه کمتر از ۱۵ سال یا ربودن با وسیله نقلیه باشد یا به مجنی علیه آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود مرتکب به حداکثر مجازات یعنی ۱۵ سال حبس محکوم خواهد شد و در صورت ارتکاب جرایم دیگر به مجازات آن جرم نیز محکوم می‌گردد
عناصر جرم آدم ربایی:
الف) عنصر مادی:
موضوع جرم آدم ربایی ساده: انسان زنده که حداقل ۱۵ سال داشته باشد و در غیر این صورت ممکن است مشمول آدم ربایی مشدد و یا دزدیدن طفل تازه متولد شده یا مخفی کردن اموات قرار گیرد.
رفتار مجرمانه: انتقال جسم مجنی علیه از محلی به محل دیگر با زور و تهدید و حیله بطوری که مجنی علیه اراده‌ای از خود نداشته باشد.
مرتکب و شکل ارتکاب: هر کسی می‌تواند باشد که به صورت مباشرت یا مداخله و غیر مستقیم قابل تحقق است که بحث مباشرت شرکت و معاونت پیش می‌آید.
عدم رضایت مجنی علیه شرط لازم است و بدون آن جرم محقق نمی‌شود.
نتیجه مجرمانه: درست است در ماده ۶۲۱ ق. م. از نتیجه حرفی به میان نیامده ولی آدم ربایی از جرایم مقید می‌باشد و نتیجه هم سلب آزادی از فرد ربوده شده می‌باشد.
ب) عنصر معنوی:
سوء نیت عام: مرتکب علاوه بر علم به موضوع جرم و وصف آن یعنی انسان زنده باید در انجام عمل عامل هم باشد و علم و آگاهی مرتکب به عدم رضایت بزه دیده شرط نیست این جرم مطلق است و نیازی به سوء نیت خاص ندارد و مفروض است پس ربودن انسان زنده که در حال خواب یا بیهوشی است مشمول این حکم می‌باشد.
انگیزه مرتکب: علی الاصول مقنن انگیزه را به عنوان یکی از اجزاء تشکیل دهنده عنصر روانی جرایم بشمار نمی‌آورد و داشتن انگیزه شرافتمندانه در جرایم تعزیری و بازدارنده از جهات مخففه محسوب می‌شود با این وجود انگیزه یکی از اجزاء عنصر معنوی جرم آدم ربایی به شمار می‌آید هر چند مقنن در ماده ۶۲۱(قانون مجازات اسلامی) واژه قصد را بکار برده است ولی این واژه دلالت برانگیزه می‌کند و دلالت بر سوء نیت خاص ندارد و فرد آدم ربا باید عمد در ربودن فرد داشته باشد و با توجه به اینکه نتیجه جرم آدم ربایی از عمل مرتکب منفک نیست بنابراین سوء نیت خاص در سوء نیت عام مرتکب مستتر است و کسی که قصد ربودن کسی را دارد در ضمن قصد سلب آزادی او را نیز دارد.
ج) عنصر قانونی:
عنصر قانونی جرم ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی ایران، می‌باشد.
عنصر قانونی جرم نسبت اختطاف ماده های ۴۱۸و ۴۱۹و ۴۲۰ و۴۲۱ و ۴۲۲و ۴۲۳ و ۴۲۴ و ۴۲۵ قانون جزای افغانستان میباشند.
ربودن با وسیله نقلیه باشد. وسیله نقلیه منصرف به وسیله نقلیه موتوری است اما اطلاق آن در اینجا شامل وسیله نقلیه غیر موتوری مانند دوچرخه هم می‌شود و علت مشدد بودن هم چون باعث تسهیل در ارتکاب جرم و باعث رعب و وحشت و امکان فرار مجنی علیه هم کمتر می‌شود
علل تشدید مجازات آدم ربایی:
۱- سن مجنی علیه کمتر از ۱۵ سال تمام باشد.
۲- ربودن با وسیله نقلیه باشد. وسیله نقلیه منصرف به وسیله نقلیه موتوری است اما اطلاق آن در اینجا شامل وسیله نقلیه غیر موتوری مانند دوچرخه هم می‌شود و علت مشدد بودن هم چون باعث تسهیل در ارتکاب جرم و باعث رعب و وحشت و امکان فرار مجنی علیه هم کمتر می‌شود.
۳- رساندن آسیب جسمی به مجنی علیه. اگر چه ظهور در آسیب جسمی دارد اما ظاهراً شامل آسیب‌های روحی و روانی هم می‌شود.
۴- رساندن آسیب حیثیتی به مجنی علیه. در صورتیکه بزه دیده مۆنث یا پسر بچه زیبا باشد مفروض گرفته می‌شود در غیر این صورت باید از طرف مجنی علیه ثابت شود
مجازات جرم اختطاف (آدم ربایی):
طبق ماده های که از ۴۱۸ قانون جزای افغانستان شروع شده و به ماده ۴۲۵ نسبت به اختطاف بوده جرایم آن از حبس سه سال شروع شده و در مجازات حبس طویل و حد اکثر مجازات و حتی از قتل از نوع جرایم قتل عمدی را نیز در نظر گرفته است. اما قانون مجازات اسلامی ایران نسبت به مجازات عمل اختطاف طبق ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی در جرم آدم ربایی ساده مجازات آن حبس از ۵ الی ۱۵ سال و در صورتیکه سن مجنی علیه کمتر از ۱۵ سال یا ربودن با وسیله نقلیه باشد یا به مجنی علیه آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود مرتکب به حداکثر مجازات یعنی ۱۵ سال حبس محکوم خواهد شد و در صورت ارتکاب جرایم دیگر به مجازات آن جرم نیز محکوم می‌گردد. ۸

نتیجه گیری:
اختطاف در لغت به معنای ربودن و ربایش و ربودن سریع را گویند و در اصطلاح عبارت است از: انتقال یک یا چند شخص از مکانی به مکان دیگر برخلاف اراده آنان، که ممکن است از راه خدعه یا فریفتن یا با زور انجام گیرد.
در سال های اخیر به دلیل جنگ و درگیری در کشور و فقر و نا امنی ناشی از آن، اختطاف انسان بخصوص زنان و کودکان به انگیزه های سیاسی، مالی و اجتماعی در داخل کشور و قاچاق انسان به خارج از کشور به انگیزه های مذکور گسترش یافته است. جهت مبارزه با این پدیده زیابنار اجتماعی، “قانون مبارزه علیه اختطاف و قاچاق انسان” در تاریخ ۲۵ سرطان ۱۳۸۷ تصویب و در جریده رسمی شماره ۹۵۲ نشر گردید. در این قانون دو موضوع “اختطاف” و “قاچاق” انسان جرم تلقی گردیده و برای هر کدام مجازات تعیین شده است.
در قانون جزای افغانستان برای شخص اختطاف کننده در ماده های مختلف مجازات متفاوتی را ارائه قانونگذار ارائه داده است که اگر اختطاف کننده طفلی را اختطاف کند که او پسر باشد و سن شان هنوز به هفت سال تمام نرسیده باشد مجازات اختطاف کننده را به حبس که از سه سال بیشتر نباشد محکوم کرده است و در ماده دیگر جنسیت را در نظر گرفته و گفته که اگر اختطاف شده دختر باشد که سن شان هنوز به هفت سالگی نرسیده باشد، اختطاف کننده را به حبس طویل که مجازات آن بیشتر از ده سال نباشد محکوم کرده است، در ماده دیگر مردی را که بالای هجده سال تمام قرار داشته باشد اختطاف کند، اختطاف کننده آن به حبس متوسط از سه الی پنج سال محکوم میگردد. اگر زن شوهر دار را اختطاف کرده و در جریان اختطاف عمل نامشروعی را نیز با او انجام دهد، اختطاف کننده را به حد اکثر مجازات محکوم نموده است.
قانون گذار ایران دو کلمه را در قوانین باهم ذکر کرده است که عبارت از آدم ربایی و گروگان گیری است که در قانون مجازات اسلامی ایران نسبت به مجازات عمل اختطاف طبق ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی در جرم آدم ربایی ساده مجازات آن حبس از ۵ الی ۱۵ سال و در صورتیکه سن مجنی علیه کمتر از ۱۵ سال یا ربودن با وسیله نقلیه باشد یا به مجنی علیه آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود مرتکب به حداکثر مجازات یعنی ۱۵ سال حبس محکوم خواهد شد و در صورت ارتکاب جرایم دیگر به مجازات آن جرم نیز محکوم می‌گردد.
فهرست منابع و مأخذ:
۱- فرهنگ لغت عربی- فارسی المعانی.
۲- ویب سایت www.parsi.wiki.ir
۳- دیکشینری آنلاین www.dic.abadis.ir
۴- فرهنگ فارسی معین
۵- ویبلاک amin91.blog.ir
۶- هفته نامه مشارکت ملی- شماره ۳۴۱- دوشنبه ۳۰ قوس ۱۳۸۸٫
۷- همتی- محمدحسن- قانون جزای افغانستان- ملینا- چاپ اول- امیران- ۱۳۸۳٫
۸- لینک مستقیم سایت: http://www.hoqoqdan.com/programs/3506

اخبار مرتبط


ارسال دیدگاه