رفتن به بالا
  • شنبه - ۱۱ جدی ۱۳۹۵ - ۱۶:۲۶
  • کد خبر : ۳۵۵۵
  • چاپ خبر : دانشگاه هرات در گیر و دار فعالیت های بیش از حد استادان
عصمت فرزاد:

دانشگاه هرات در گیر و دار فعالیت های بیش از حد استادان

نتایج یک بررسی نشان می دهد که دستکم ۴۰ درصد از استادان دانشگاه هرات برعلاوه تدریس در این دانشگاه در […]

نتایج یک بررسی نشان می دهد که دستکم ۴۰ درصد از استادان دانشگاه هرات برعلاوه تدریس در این دانشگاه در موسسات تحصیلات عالی خصوصی نیز مصروف تدریس هستند. از این میان ۷۳ درصد از استادان پیش از شروع ساعات رسمی کاری و ۲۷ درصد هم پیش از ساعت رسمی کاری و هم بعد از آن در بیرون از دانشگاه هرات درس می‌دهند.

بر اساس ای بررسی کسب درآمد بالا و بدست آوردن شهرت انگیزه اصلی استادان دانشگا دولتی هرات برای تدریس در موسسات تحصیلات عالی خصوصی است. ۹۰ درصد از دانشجویان دانشگاه هرات می گویند که دلیل اصلی مصروفیت های غیررسمی بسیاری از استادان، انگیزه مالی و به‌دست آوردن شهرت است.

بر اساس بررسی‌های انجام شده،  بیشتر از ۵۰ درصد این استادان را کسانی هستند که در یک هفته بیشتر از ۱۶ جلسه درسی در کنار سایر مصروفیت‌های شان تنها در دانشگاه هرات دارند و در این میان کسانی نیز هستند که حتی بیشتر از ۲۰ جلسه درسی نیز در یک هفته دارند.

اما از سوی دیگر نتایج این همه پرسی می‌رساند که از میان استادانی که به صورت همزمان در کنار تدریس در دانشگاه دولتی هرات در سایر موسسات تحصیلات عالی درس می‌دهند؛ ۵ درصد آنان در جریان هفته بین ۴-۸ ساعت، ۳۷.۷ درصد آنان بین ۸-۱۲ ساعت، ۲۴.۴ درصد بین ۱۲-۱۲،  ۶.۶ درصد بین ۱۶-۲۰ و ۲.۲ درصد آن بیشتر از ۲۰ در موسسات تحصیلات عالی خصوصی درس می‌دهند.

در همین حال بیشتر از نصف دانشجویان دانشگاه دولتی به این باور هستند؛ که فعالیت های بیرونی استادان شان به ویژه تدریس در موسسات تحصیلات عالی خصوصی تاثیر منفی بالای کیفیت درسی دارد  و کمتر از ۵۰ درصد آنان باورمند هستند که علایم و نشانه‌های خستگی و کسالت در استادان شان که از فعالیت های بیرونی منشأ می‌گیرد؛ حتی در داخل صنف نیز به سادگی محسوس است.

این در حالی است که شماری از همین استادان می گویند که تدریس در بیرون از دانشگاه هرات نه تنها تاثیر چندانی بالای کیفیت درسی نمی‌گذارد بلکه سبب بالا بردن ظرفیت علمی دانشجویان در موسسات تحصیلات عالی خصوصی و آمادگی بیشتر استادان برای تدریس در دانشگاه دولتی و بالا رفتن تجارب علمی ما نیز می‌شود.

ارتقای سطح دانش از وظایف اساسی استادان دانشگاه

در بند ششمٖ ماده ششم لایحه فعالیت های اکادمیک کادرهای علمی موسسات تحصیلات عالی کشور آمده است که:”ارتقای سویه‌ی دانش به ویژه در رشته اختصاصی و کسب مهارت‌هایی مانند یکی از زبان های بین المللی و کامپیوتر.” از وظایف اساسی استادان دانشگاه خوانده شده‌است.

همچنین براساس ماده چهارم این لایحه از تدریس، تالیف، ترجمه و نگارش مقاله های علمی، تحقیق و سروی های علمی، راهنمایی محصلان و اعضای کادر علمی، ارزیابی آثار عملی سایر استادان و طی مراحل اسناد ترفیعات آن‌ها، اشتراک در تهیه لوایح مقرره ها، قانون و سایر اسناد تقنینی و رهنمودی، اشتراک در محافل علمی، اشتراک در شوراها و مجالس مختلف، اشتراک در امتحان شمول به موسسات تحصیلات عالی، اشتراک در برنامه‌های آموزشی و ارتقای ظرفیت، اشتراک در ترکیب هیات‌ها و کمتیه‌ها، ارزیابی امتحانات، ارزیابی و طی مراحل تقرر نامزدان کدر علمی، ارایه و یا مشارکت در طرح، تحقیق، ارزیابی و یا بازنگری پالیسی ها،  پلان ها و استراتیژی های انکشافی و سکتوری به عنوان وظایف اساسی و کلی استادان دانشگاه اشاره شده است.

اما با این وجود نیز استادان که در این همه پرسی اشتراک کرده بودند ادعا می کنند؛ ۶.۶ درصد آنان یک ساعت، ۴۰ درصد آنان بین یک تا دو ساعت، ۵۳.۳ درصد بین دو تا سه ساعت و ۸.۸۸ درصد بیشتر از سه ساعت وقت شان را برای آمادگی گرفتن صنف های شان اختصاص میدهند و جالب تر این که در این میان کسانی نیز دیده میشوند که می گویند؛ در روز حتی بیشتر از دو ساعت وقت شان را صرف مطالعه، تحقیق و بالا بردن ظرفیت علمی شان نیز می کنند.

اما از سوی دیگر شمار زیادی دانشجویان دانشگاه هرات بر آمادگی گرفتن استادان شان در صنف و پایین بودن سطح علمی آنان شاکی اند و می گویند که استادان این دانشگاه بیش از حد معمول خودشان را مصروف کردند و وقت برای مطالعه و تحقیق ندارند.

فرید فایز روانشناس و کارشناس امور آموزش و پرورش می‌گوید:”ظرفیت استادان به صورت معیاری و قانونی برای تدریس در یک هفته بین ۱۸ تا ۲۴ ساعت درنظر گرفته شده است و استادان برای رسیدگی درست به جلسات درسی‌شان نیاز به انرژی جسمانی و روحی زیاد دارند.”

به باور آقای فایز فعالیت بیش از حد توسط هر استادی در همین شرایط می تواند تاثیر منفی بگذارد و از انرژی استادان بکاهد و سبب خستگی در آنان شود.

وزارت تحصیلات عالی؛ عامل اصلی

در حدود ۷۰ درصد از دانشجویان دانشگاه هرات، وزارت تحصیلات عالی را مقصر اصلی تدریس همزمان استادان دانشگاه هرات در چندین جای می دانند.

به باور این دانشجویان، وزارت تحصیلات عالی کشور با عملی‌سازی قانون جدید تحصیلات عالی در نهادهای تحصیلات عالی و پیشگیری نظارت جدی می تواند مانع تدریس استادان دانشگاه های دولتی در موسسات تحصیلات عالی خصوصی شود.

این در حالی است که با توشیح و نافذ شدن قانون جدید تحصیلات عالی در سال گذشته (۱۳۹۴/۶/۱۱) طی فرمان تقنینی توسط رییس جمهوری، خوشبینی ها و امیدوارهای زیادی در میان علم دوستان به منظور بهبود یافتن نظام تحصیلات عالی در کشور ایجاد گردید.

در فصل اول این قانون در بخش وظایف صراحت داده شده است که استادان دانشگاه های دولتی در اوقات رسمی کاری، نباید مصروف انجام فعالیت های غیررسمی باشند.

اهداف اساسی از تصویب این قانون چنین بیان شده است:”رشد و بالابردن کیفیت آموزش عالی به ‌منظور تقویه‌ی منابع انسانی، تعیینِ مکلفیت‌ها و مسئولیت‌های اعضای کادر علمی در امر آموزش و پرورش دانشجویان، تربیه‌ی کادر علمی در رشته‌هایِ مختلفِ هنر و فن‌آوری، پیشرفت فعالیت‌هایِ آموزشی، علمی، پژوهشی و خدماتی، و تقویه‌ی روحیه‌ی وحدت ملی و وطن‌دوستانه در میان جوانان”.

بشیر احمد دانشیار استاد دانشگاه و آمر ارتباطات و روابط عمومی دانشکده ژورنالیزم دانشگاه هرات می گوید:”سر از تاریخ توشیح شدن قانون تحصیلات عالی ملکی توسط رییس جمهوری، این قانون در دانشگاه هرات تطبیق شده است و در آینده نیز عملی خواهد شد.”

براساس گفته آقای دانشیار در این دانشگاه از شروع سال تحصیلی روان، هیچ یک از کادرهای علمی این دانشگاه در جریان اوقات رسمی، فعالیت بیرونی نداشته است.

اما وی دیدگاهش را در مورد پیشگیری از تدریس استادان دانشگاه هرات در موسسات تحصیلات عالی خصوصی در اوقات غیررسمی چنین بیان می‌کند:”هیچ گونه مانعی و یا دلیلی برای منع کردن فعالیت بیرونی استادان در ساعات غیرکاری وجود ندارد.”

دانشگاه خصوصی؛ پدیده نو

پوهنمل محمد اسماعیل صدیقی کارشناس امور آموزشی و پرورش، دانشگاه های خصوصی را در کشور پدیده نو میداند و به این باور است که مسوولان این دانشگاه ها برای پیشبرد امورشان نیاز به همکاری افراد مجرب و متخصص دارند. بر همین اساس که سیل عظیمی از استادان دانشگاه های دولتی مصروف تدریس در این نهادها هستند.

به باور آقای صدیقی تداوم این روند از یک سو میتواند سبب اثرات مثبت روی کیفیت آموزشی در موسسات تحصیلات عالی خصوصی شود و از سوی دیگر نتایج منفی را برای دانشگاه های دولتی در پی دارد و برعکس به کیفیت تحصیلات عالی در دانشگاه های دولتی صدمه میزند.

او هم چنین می گوید:” اگر استادان قبل از زمان رسمی در موسسات تحصیلات عالی خصوصی مصروف تدریس باشند، مسلما زمانگیر است و انرژی بیشترشان را از دست میدهند و با اثرگذاری و شادابیت کمتر در صنف حاضر میشوند و این موضوع برای استادان و دانشجویان قابل درک است.”

در همین حال صدیقی انگیزه این کار را بیشتر دغدغه مالی میداند و میگوید اگر معاش بهتر و نظر به روز برای کادرهای دانشگاه های دولتی از سوی دولت اختصاص یابد؛ این معضل پایان یافتنی است.

اما از سوی دیگر داکتر حسن فرید معین علمی دانشگاه هرات می گوید:” براساس قوانین کلی در افغانستان یک مامور موظف است که در دو فصل کاری در زمان رسمی (هشت صبح تا چهار بعد از ظهر در نیمه اول سال و هشت و نیم صبح تا سه و نیم بعد از ظهر در نیمه پایانی سال) مصروف انجام کارش باشد.”

معین علمی دانشگاه هرات می گوید که استادان این دانشگاه در اوقات رسمی مصروف تدریس، رسیدگی به امور دانشجویان و تلاش برای ارتقای ظرفیت کمی و کیفی دانشگاه هستند و براساس مکتوب رسمی که از سوی وزارت تحصیلات عالی به ما رسیده است؛ هیچ یک از کارمندان این دانشگاه حق فعالیت بیرونی در این ساعات را ندارند.

هم چنین داکتر فرید در مورد این که چند درصد از استادان این دانشگاه در موسسات تحصیلات عالی خصوصی درس میدهند می گوید:”به صورت دقیق آماری وجود ندارد اما استعلام های متعدد به این منظور از طرف ما به موسسات تحصیلات عالی خصوصی فرستاده شده است که متاسفانه با سهل انگاری بیشتر این نهادها برخوردیم، اما تحقیق و نظارت جدی در این مورد جریان دارد.”

اما فرید فایز روانشناس در مورد تاثیر این روند بالای تحصیلات عالی کشور می گوید:”تدریس استادان دانشگاه های دولتی در موسسات تحصیلات عالی خصوصی می تواند هم تاثیر مستقیم داشته باشد و هم تاثیر غیرمستقیم.”

براساس گفته های فایز، تاثیر مستقیم آن به صورت عملی و آنی است که برای دانشجویان و استادان محسوس است و تاثیر غیرمستقیم آن در دراز مدت سبب ایجاد بدبینی و ذهنیت منفی در دانشجویان نسبت به تمام نظام تحصیلات عالی کشور میشود و تداوم این بی اعتمادی حتی می تواند در آینده های دور‌    سبب پاشیدن نظام تحصیلی در کشور نیز شود. ‌‌

پیش ازین نیز همواره انتقادهایی ازین دست که دانش و تحقیق علمی در دانشگاه‌های دولتی کشور وجود ندارد، برنامه و نصاب درسی نامناسب و فرسوده در دانشگاه‌های ما قادر به پرورش دانشجویانی به روز نیست، حضور استادان سال‌خورده در دانشگاه‌های دولتی دلیل اصلی دلسردی دانشجویان از دانشگاه، تن دادن دانشجویان به حافظه سپردن یادداشت‌ها و جزوه‌های درسی (چپتر)، کمبود تشویق دانشجویان به تحقیق و مطالعه از سوی استادان و… در مورد نظام تحصیلات عالی کشور شنیده میشد.

اما از چند سال بدینسو موج تازه یی از انتقادها مبنی بر پیشگیری از تدریس استادان دانشگاه های دولتی در موسسات تحصیلات عالی خصوصی شکل گرفته است. تا جایی که این انتقادها حتی رییس جمهوری را نیز مجبور به نشان دادن واکنش کرده است.

همین چند ماه پیش بود که اشرف غنی به وزارت تحصیلات عالی کشور دستور داد که بعد ازین هیچ یک از استادان دانشگاه های دولتی حق تدریس در موسسات تحصیلات عالی خصوصی را ندارند.

اما با این حال دیده شود که چه زمانی این فرمان عملی خواهد شد؟

                                                       

اخبار مرتبط


ارسال دیدگاه